Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

Polin brzmi idealnie

Spektakularną architekturę Muzeum Historii Żydów dopełnił projekt akustyczny.

Pracownia architektoniczna Lahdelma & Mahlamäki zwyciężyła w międzynarodowym konkursie architektonicznym na projekt Muzeum Historii Żydów Polskich. Po ukończeniu budowy muzeum – noszącego nazwę POLIN – w Warszawie, obiekt ten zdobył szereg prestiżowych wyróżnień: nagrodę Finlandia Prize for Architecture przyznawaną przez Fińskie Stowarzyszenie Architektów, tytuł najlepszego budynku użyteczności publicznej w Polsce, Nagrodę Architektoniczną tygodnika „Polityka” oraz tytuł Europejskiego Muzeum Roku 2016.

Jak wspomina Rainer Mahlamäki, główny architekt Muzeum POLIN, jego celem było zgromadzenie najlepszych projektantów i specjalistów do realizacji tego niezwykle wymagającego przedsięwzięcia. Był to jeden z powodów, dla których do opracowania projektu akustyki wybrano firmę Akukon. Istotne znaczenie miało również wcześniejsze doświadczenie we współpracy obu stron; Mahlamäki do dziś ceni sobie owocną kooperację z współzałożycielem Akukon, Henrikiem Möllerem, podczas projektowania sali Kalliosali w Centrum Sztuki Ludowej w Kaustinen.

„Zaprojektowanie akustyki głównego holu Muzeum POLIN było trudnym zadaniem ze względu na wielofunkcyjny charakter tej przestrzeni. Moim zdaniem firma Akukon wywiązała się z tego zadania znakomicie. To samo dotyczy foyer, które wyróżnia się swobodnymi, geometrycznymi kształtami. Odpowiednie ukształtowanie warunków akustycznych nadało temu wnętrzu charakter przypominający katedrę, gdyż długi czas pogłosu zdawał się potęgować wrażenie ogromnej skali pomieszczenia” – mówi Mahlamäki.

Projektant akustyki jako siła napędowa dla architekta

„Zadaniem projektanta akustyki jest sprawienie, by praca architekta sprawdzała się w praktyce” – podkreśla Henrik Möller z firmy Akukon.

Zauważa on, że w najlepszym wydaniu proces ten opiera się na interaktywnej wymianie pomysłów – dialogu, który stanowi wyzwanie dla przyjętego przez architekta podejścia.

„Na przykład w przypadku muzeum Polin musieliśmy zwrócić uwagę głównemu architektowi, że hol wejściowy może zamienić się w przestrzeń o zbyt długim pogłosie, nieodpowiednią do przyjmowania dużych grup, jeśli zależało nam na tym, by wszyscy wyraźnie słyszeli przemówienie powitalne”.

Dla Möllera taka wymagająca praca projektowa jest źródłem inspiracji. Znajduje się w niej nawet miejsce na odrobinę humoru:

„Nie ekscytują mnie już zadania polegające jedynie na określaniu grubości wełny mineralnej”.

Stawianie poprzeczki wysoko

Architekt i akustyk Anssi Ruusuvuori z firmy Akukon był zaangażowany w prace praktyczne nad projektem Polin od samego początku. Szybko przedstawił wstępne koncepcje konstrukcyjne wielofunkcyjnej sali mieszczącej 480 osób, a po dopracowaniu szczegółów opracował komputerowy model akustyki. Podejście Ruusuvuoriego zakłada traktowanie projektowania akustycznego jako integralnej części kształtowania przestrzeni. Zaangażowanie w projekt na jego wstępnym etapie otwiera przed specjalistą wielu dziedzin szerokie możliwości.

„Najważniejsze to zrozumieć, czego oczekuje klient. Osiągam to poprzez edukowanie klienta – czyli otwarte przedstawianie różnych wariantów”.

„Badanie pełnego wachlarza możliwości dla danego projektu. Ani architekci, ani klienci nie zawsze dysponują pełną wiedzą. Rolą firmy Akukon jest posiadanie tej wiedzy i jej prezentowanie” – podkreśla Anssi.

Regulowana akustyka

Salę wielofunkcyjną w Muzeum POLIN trzeba było zaprojektować tak, aby sprawdzała się w różnorodnych zastosowaniach: od pokazów filmowych, wykładów i konferencji, aż po koncerty muzyki z nagłośnieniem czy kameralne występy akustyczne. Rozwiązanie zastosowane przez Ruusuvuoriego można ująć w dwóch słowach: zmienna akustyka. Sama nazwa wskazuje na istotę koncepcji; właściwości akustyczne sali można bowiem dostosowywać do konkretnych potrzeb, wykorzystując systemy ruchomych zasłon.

„Projekt sali wielofunkcyjnej w Muzeum POLIN był z pewnością wyzwaniem, ale mam za sobą tak wiele podobnych realizacji, że rzadko obawiam się trudności. Jako architekt zazwyczaj potrafię zaproponować rozwiązania, które są również akceptowalne wizualnie dla głównego architekta. Praktyczne projektowanie akustyki prowadzę przy użyciu metod opracowanych przeze mnie w programie AutoCAD, uzupełnianych przez specjalistyczne oprogramowanie akustyczne, z którego oczywiście również korzystamy. Narzędzia te pozwalają nam modelować rozchodzenie się i zachowanie dźwięku w różnych przestrzeniach”.

Na przykład zmiana jednej powierzchni wpływa na warunki akustyczne, a projektant musi umieć ocenić, czy ta zmiana jest korzystna, niekorzystna, czy też zgodna z założeniami projektu. Prace nad akustyką są finalizowane w ścisłej koordynacji z rysunkami architektonicznymi. Jako konkretny rezultat procesu projektowego, Anssi Ruusuvuori uzyskał parametry akustyczne sali dzięki modelowaniu komputerowemu. Model akustyczny pomógł między innymi w ukierunkowaniu odbić dźwięku – co w przypadku sali w Muzeum POLIN oznaczało znalezienie właściwej równowagi między odbiciami docierającymi do publiczności z boków a tymi, które wracają na scenę. – Następnie udaliśmy się do Warszawy, aby przeprowadzić pomiary akustyczne sali, i po drobnych korektach byliśmy zadowoleni z uzyskanych wyników.

– „Jest idealnie” – skomentował technik dźwięku odpowiedzialny za salę, szeroko się uśmiechając i rozkładając ręce.

Projektant nie mógłby marzyć o lepszym uznaniu ze strony profesjonalisty.

Wielokrotnie nagradzane Muzeum POLIN

Budowę Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN ukończono na czas, przed przypadającą wiosną 2013 roku rocznicą powstania w getcie warszawskim. Budynek muzeum w Warszawie, zaprojektowany przez architekta Rainera Mahlamäkiego, zdobył pierwszą edycję Nagrody Finlandia w dziedzinie architektury.

Info

Tekst: Jukka Sundholm